Бул жылы "Бир алкак, бир жол" демилгесинин жана Кытай-Пакистан экономикалык коридорунун ишке киришинин 10 жылдыгы белгиленет. Кытай менен Пакистан көптөн бери Кытай-Пакистан экономикалык коридорунун жогорку сапаттагы өнүгүшүн илгерилетүү үчүн биргелешип иштешип келишет. Алардын арасында энергетикалык кызматташтык Кытай-Пакистан экономикалык коридорун "жарыктандырып", эки өлкөнүн ортосундагы алмашуулардын тереңирээк, практикалык жана көбүрөөк адамдарга пайда алып келишине тынымсыз өбөлгө түзүп келет.
«Мен Пакистандын Кытай-Пакистан экономикалык коридорунун алкагындагы ар кандай энергетикалык долбоорлоруна бардым жана 10 жыл мурун Пакистандагы электр энергиясынын жетишсиздигинин оор абалына күбө болдум, бүгүнкү күндө Пакистанды коопсуз жана туруктуу электр энергиясы менен камсыз кылган ар кайсы жерлердеги энергетикалык долбоорлор ишке ашырылууда. Пакистан тарап Пакистандын экономикалык өнүгүүсүнө көмөктөшкөндүгү үчүн Кытайга ыраазычылык билдирет», - деди Пакистандын энергетика министри Хулам Дастир Хан жакында болгон иш-чарада.
Кытайдын Улуттук өнүктүрүү жана реформа комиссиясынын маалыматтарына ылайык, өткөн жылдын ноябрь айына карата коридордун алкагындагы 12 энергетикалык кызматташтык долбоору коммерциялык негизде иштетилип, Пакистандын электр энергиясы менен камсыздоосунун дээрлик үчтөн бир бөлүгүн камсыз кылган. Быйыл Кытай-Пакистан экономикалык коридорунун алкагындагы энергетикалык кызматташтык долбоорлору тереңдеп, бекемделип, жергиликтүү калктын электр энергиясын керектөөсүн жакшыртууга маанилүү салым кошту.
Жакында эле, China Gezhouba Group тарабынан инвестицияланып жана курулган Пакистандын Суджихинари гидроэлектр станциясынын (SK ГЭС) акыркы генератордук агрегатынын №1 блогунун ротору ийгиликтүү көтөрүлдү. Агрегаттын роторунун жылмакай көтөрүлүшү жана жайгашуусу SK ГЭС долбоорунун негизги блогун орнотуу иштери аяктап калганын көрсөтүп турат. Пакистандын түндүгүндөгү Кейп провинциясынын Мансера шаарындагы Кунха дарыясындагы бул гидроэлектростанция Пакистандын борбору Исламабаддан 250 чакырым алыстыкта жайгашкан. Ал 2017-жылдын январь айында курула баштаган жана Кытай-Пакистан экономикалык коридорунун артыкчылыктуу долбоорлорунун бири болуп саналат. Учурда курулуп жаткан дүйнөдөгү эң ири импульстук гидрогенератордук агрегат болгон электр станциясында кубаттуулугу 221 МВт болгон жалпысынан 4 импульстук гидрогенератордук агрегат орнотулган. Азыркыга чейин SK ГЭСинин жалпы курулушунун жүрүшү 90%га жакын. Ал бүткөрүлүп, ишке киргизилгенден кийин, жылына орто эсеп менен 3,212 миллиард кВт/саат электр энергиясын өндүрүп, болжол менен 1,28 миллион тонна стандарттуу көмүрдү үнөмдөп, 3,2 миллион тонна көмүр кычкыл газынын бөлүнүп чыгышын азайтып, 1 миллиондон ашык үй чарбасын энергия менен камсыз кылат деп күтүлүүдө. Пакистандык үй чарбалары үчүн жеткиликтүү, таза электр энергиясы.
Кытай-Пакистан экономикалык коридорунун алкагындагы дагы бир гидроэлектростанция, Пакистандагы Карот ГЭС да жакында электр энергиясын өндүрүү үчүн тармакка туташтырылган жана коопсуз иштөөнүн бир жылдыгын белгиледи. 2022-жылдын 29-июнунда электр энергиясын өндүрүү үчүн тармакка туташтырылгандан бери Карот электр станциясы коопсуздук өндүрүшүн башкаруу системасынын курулушун өркүндөтүүнү улантып, 100дөн ашык коопсуздук өндүрүшүн башкаруу системаларын, жол-жоболорун жана иштөө боюнча көрсөтмөлөрдү түзүп, окутуу пландарын түзүп жана ишке ашырып, ар кандай эрежелерди жана жоболорду так аткарып келет. Электр станциясынын коопсуз жана туруктуу иштешин камсыз кылуу. Учурда жай мезгили ысык жана аптаптуу, Пакистанда электр энергиясына болгон суроо-талап чоң. Карот ГЭСинин 4 генератордук блогу толук кубаттуулукта иштеп жатат жана бардык кызматкерлер гидроэлектростанциянын коопсуз иштешин камсыз кылуу үчүн алдыңкы катарда тынымсыз иштеп жатышат. Карот долбоорунун жанындагы Кананд айылынын тургуну Мохаммад Мербан: "Бул долбоор айланадагы коомчулуктарга олуттуу пайда алып келди жана аймактагы инфраструктураны жана жашоо шарттарын жакшыртты", - деди. Гидроэлектростанция курулгандан кийин, айылда электр энергиясын өчүрүүнүн кажети жок болду, ал эми Мухаммеддин кичүү уулу Инан караңгыда үй тапшырмасын аткаруунун кажети жок болду. Жилум дарыясында жаркыраган бул "жашыл бермет" тынымсыз таза энергия менен камсыз кылып, пакистандыктардын жакшы жашоосун жарыктандырып турат.
Бул энергетикалык долбоорлор Кытай менен Пакистандын ортосундагы прагматикалык кызматташтыкка күчтүү түрткү берип, эки өлкөнүн ортосундагы алмашууларды тереңирээк, практикалык жактан пайдалуураак кылып, көбүрөөк адамдарга пайда алып келүүгө тынымсыз көмөктөшүп, Пакистандын жана бүткүл аймактын эли "Бир алкак, бир жол" сыйкырынын сыйкырын көрө алышат. Он жыл мурун Кытай-Пакистан экономикалык коридору кагаз жүзүндө гана болгон, бирок бүгүнкү күндө бул көз караш энергетика, инфраструктура, маалымат технологиялары жана социалдык-экономикалык өнүгүү сыяктуу ар кандай долбоорлорго 25 миллиард АКШ долларынан ашык каражат жумшалды. Пакистандын Пландоо, өнүктүрүү жана атайын долбоорлор министри Ахсан Икбал Кытай-Пакистан экономикалык коридорунун ишке киришинин 10 жылдыгын белгилөөдөгү сөзүндө Кытай-Пакистан экономикалык коридорунун курулушунун ийгилиги Пакистан менен Кытайдын ортосундагы достук алмашууну, өз ара пайданы жана эки тараптуу жеңишке жетишүүнү, ошондой эле элдердин пайдасын дүйнөлүк моделде көрсөтүп турганын айтты. Кытай-Пакистан экономикалык коридору Пакистан менен Кытайдын ортосундагы салттуу саясий өз ара ишенимдин негизинде эки өлкөнүн ортосундагы экономикалык жана соода кызматташтыгын андан ары өнүктүрүүгө көмөктөшөт. Кытай "Бир алкак, бир жол" демилгесинин алкагында Кытай-Пакистан экономикалык коридорун курууну сунуштады, ал жергиликтүү экономикалык жана социалдык өнүгүүгө гана салым кошпостон, аймактын тынч өнүгүүсүнө да түрткү берет. "Бир алкак, бир жол" биргелешип курулушунун флагмандык долбоору катары Кытай-Пакистан экономикалык коридору эки өлкөнүн экономикасын тыгыз байланыштырат жана андан чексиз өнүгүү мүмкүнчүлүктөрү пайда болот. Коридордун өнүгүшү эки өлкөнүн өкмөттөрүнүн жана элдеринин биргелешкен аракеттеринен жана берилгендигинен ажырагыс. Бул экономикалык кызматташтыктын гана байланышы эмес, ошондой эле достуктун жана ишенимдин символу. Кытай менен Пакистандын биргелешкен аракеттери менен Кытай-Пакистан экономикалык коридору бүтүндөй аймактын өнүгүшүнө багыт бере берет деп ишенишет.
Жарыяланган убактысы: 2023-жылдын 14-июлу
