26-июлда Германиянын Федералдык өкмөтү Улуттук суутек энергетикалык стратегиясынын жаңы версиясын кабыл алып, Германиянын суутек экономикасын өнүктүрүүнү тездетип, 2045-жылга чейинки климаттык нейтралдуулук максатына жетүүгө жардам берет деп үмүттөндү.
Германия болот жана химиялык заттар сыяктуу өтө булганыч өнөр жай тармактарынан чыккан парник газдарынын бөлүнүп чыгышын азайтуу жана импорттолгон казылып алынган отунга көз карандылыкты азайтуу үчүн келечектеги энергия булагы катары суутекти колдонууну кеңейтүүнү көздөп жатат. Үч жыл мурун, 2020-жылдын июнь айында Германия биринчи жолу өзүнүн улуттук суутек энергетикалык стратегиясын жарыялаган.
Жашыл суутек максаты эки эсеге көбөйдү
Стратегиянын жаңы версиясы баштапкы стратегиянын дагы бир жаңыртуусу болуп саналат, негизинен суутек экономикасын тездетилген өнүктүрүүнү камтыйт, бардык тармактар суутек рыногуна бирдей мүмкүнчүлүк алышат, климатка ылайыктуу суутектин баары эске алынат, суутек инфраструктурасын тездетилген кеңейтүү, эл аралык кызматташтык. Андан ары өнүктүрүү ж.б., суутек энергиясын өндүрүү, ташуу, колдонуу жана рыноктор үчүн иш-аракеттердин алкагын иштеп чыгуу.
Күн жана шамал сыяктуу кайра жаралуучу энергия булактары аркылуу өндүрүлгөн жашыл суутек Германиянын келечекте казылып алынган отундан баш тартуу пландарынын негизи болуп саналат. Үч жыл мурун сунушталган максатка салыштырмалуу, Германия өкмөтү жаңы стратегияда жашыл суутек өндүрүү кубаттуулугун эки эсеге көбөйттү. Стратегияда 2030-жылга чейин Германиянын жашыл суутек өндүрүү кубаттуулугу 10 ГВтка жетип, өлкөнү "суутек электр станциясына", технологиянын алдыңкы жеткирүүчүсүнө айландырары айтылган.
Божомолдорго ылайык, 2030-жылга чейин Германиянын суутек энергиясына болгон муктаждыгы 130 ТВт/саатка чейин жетет. Эгерде Германия климаттык жактан нейтралдуу өлкөгө айланууну кааласа, бул суроо-талап 2045-жылга чейин 600 ТВт/саатка чейин жетиши мүмкүн.
Ошондуктан, 2030-жылга чейин ички суу электролизинин кубаттуулугун 10 ГВт чейин жогорулатуу максаты коюлса да, Германиянын суутекке болгон муктаждыгынын 50% дан 70% га чейинкиси импорт аркылуу канааттандырылат жана бул үлүш кийинки бир нече жылда дагы өсө берет.
Натыйжада, Германия өкмөтү суутекти импорттоо боюнча өзүнчө стратегиянын үстүндө иштеп жатканын билдирди. Мындан тышкары, 2027-2028-жылдары Германияда жаңы курулуш же оңдоп-түзөө аркылуу болжол менен 1800 километрге созулган суутек энергиясы түтүк тармагын куруу пландаштырылууда.
«Суутекти өндүрүүгө инвестиция салуу – бул биздин келечегибизге, климатты коргоого, техникалык иштерге жана энергия менен камсыздоонун коопсуздугуна инвестиция салуу», - деди Германиянын вице-канцлери жана экономика министри Хабек.
Көк суутекти колдоону улантуу
Жаңыртылган стратегиянын алкагында Германия өкмөтү суутек рыногун өнүктүрүүнү тездетүүнү жана "бүтүндөй нарк чынжырынын деңгээлин бир топ жогорулатууну" каалайт. Азырынча өкмөттүн колдоо каржылоосу жашыл суутек менен гана чектелип келген жана максат "Германияда жашыл, туруктуу суутек менен ишенимдүү камсыздоого жетишүү" бойдон калууда.
Бир нече багыттар боюнча рынокту өнүктүрүүнү тездетүү чараларынан тышкары (2030-жылга чейин суутек менен жетиштүү камсыздоону камсыз кылуу, бекем суутек инфраструктурасын жана колдонмолорун куруу, натыйжалуу алкактык шарттарды түзүү), тиешелүү жаңы чечимдер суутектин ар кандай түрлөрүнө мамлекеттик колдоо көрсөтүүгө да тиешелүү.
Жаңы стратегияда сунушталган суутек энергиясына түз каржылык колдоо жашыл суутек өндүрүү менен гана чектелсе да, көмүр кычкыл газынын бөлүнүп чыгышы кармалып, сакталган казылып алынган отундардан (көк суутек деп аталат) өндүрүлгөн суутекти колдонуу да мамлекеттик колдоого ээ болушу мүмкүн.
Стратегияда айтылгандай, жашыл суутек жетиштүү болгонго чейин башка түстөгү суутек да колдонулушу керек. Орусия менен Украинанын ортосундагы жаңжал жана энергетикалык кризистин шартында камсыздоонун коопсуздугу максаты ого бетер маанилүү болуп калды.
Кайра жаралуучу электр энергиясынан өндүрүлгөн суутек климаттын өзгөрүшүнө каршы күрөштө өзгөчө катуу бөлүнүп чыккан оор өнөр жай жана авиация сыяктуу тармактар үчүн даба катары каралууда. Ошондой эле, кайра жаралуучу энергия булактарынын аз өндүрүлүшү учурунда резервдик суутек станциялары менен электр энергия системасын бекемдөөнүн жолу катары каралууда.
Суутек өндүрүүнүн ар кандай түрлөрүн колдоо керекпи же жокпу деген талаш-тартыштардан тышкары, суутек энергиясын колдонуу тармагы да талкуунун чордонунда болду. Жаңыртылган суутек стратегиясында суутекти ар кандай колдонуу тармактарында колдонууга чектөө коюлбашы керек деп айтылат.
Бирок, улуттук каржылоо суутекти колдонуу "абсолюттук түрдө зарыл болгон же альтернатива жок" аймактарга багытталышы керек. Германиянын улуттук суутек энергетикалык стратегиясында жашыл суутекти кеңири колдонуу мүмкүнчүлүгү эске алынат. Көңүл тармактык байланышка жана өнөр жайлык трансформацияга бурулат, бирок Германия өкмөтү келечекте транспорт тармагында суутекти колдонууну да колдойт. Жашыл суутек өнөр жайда, авиация жана деңиз транспорту сыяктуу декарбонизациялоо кыйын болгон башка тармактарда жана химиялык процесстер үчүн чийки зат катары эң чоң потенциалга ээ.
Стратегияда энергиянын натыйжалуулугун жогорулатуу жана кайра жаралуучу энергияны жайылтууну тездетүү Германиянын климаттык максаттарына жетүү үчүн абдан маанилүү экени айтылат. Ошондой эле, көпчүлүк учурларда, мисалы, электр унааларында же жылуулук насосторунда кайра жаралуучу электр энергиясын түз колдонуу артыкчылыктуу экени баса белгиленди, анткени анын суутекти колдонууга салыштырмалуу конверсиялык жоготуулары азыраак.
Германия өкмөтүнүн билдирүүсүнө караганда, суутекти автоунаа транспорту үчүн оор коммерциялык унааларда гана колдонсо болот, ал эми жылытуу үчүн "бир нече гана учурларда" колдонулат.
Бул стратегиялык жаңыртуу Германиянын суутек энергетикасын өнүктүрүүгө болгон чечкиндүүлүгүн жана амбициясын көрсөтөт. Стратегияда 2030-жылга чейин Германия "суутек технологиясынын ири жеткирүүчүсүнө" айланаары жана суутек энергетикасы тармагын өнүктүрүү үчүн европалык жана эл аралык деңгээлдеги алкактарды, мисалы, лицензиялоо жол-жоболорун, биргелешкен стандарттарды жана сертификациялоо системаларын ж.б. түзөрү так көрсөтүлгөн.
Германиянын энергетика боюнча эксперттери суутек энергиясы азыркы энергетикалык өткөөл мезгилде дагы эле жетишпеген бөлүгү болуп саналаарын айтышты. Анын энергетикалык коопсуздукту, климаттык нейтралдуулукту жана атаандаштыкты жогорулатууну айкалыштырууга мүмкүнчүлүк түзөрүн этибарга албай коюуга болбойт.
Жарыяланган убактысы: 2023-жылдын 8-августу
